Heroiczna postawa Hioba charakteryzowała się głęboką pobożnością, wiernością nie tylko Bogu ale także swoim zasadom. Nawet w chwili próby nie sprzeciwiła się Bogu. Wynagrodzeniem za wszystkie cierpienia było otrzymanie lepszego życia od tego, które strawił. Bóg przywrócił mu zdrowie, dzieci a także pomnożył jego majątek Księga Psalmów należy do tych ksiąg biblijnych, które odznaczają się szczególnym artyzmem. Ich piękno od wieków zachwyca licznych pisarzy i poetów, którzy bardzo często próbują się mierzyć z tłumaczeniem tego dzieła. Do najsłynniejszych polskich tłumaczy należą: Kochanowski, Miłosz, Brandstaetter, Staff i inni. Bardzo ważnym motywem w Księdze Hioba jest ten dotyczący Boga. Stwórca jest wszechmocny i to on decyduje o tym, jak wygląda wszechświat. Wszystko dzieje się zgodnie z jego wolą, nawet cierpienie dotykające ludzi. Człowiek nie jest w stanie pojąć Boga, jego istoty i planu, jaki jest jego dziełem. Musi mu jedynie ufać i wypełniać Charakterystyka Hioba. Hiob jest bogobojnym, pobożnym człowiekiem, który służył Bogu. Miał dostatnie życie i szczęśliwą rodzinę. Cieszył się dużym szacunkiem sąsiadów, którzy wierzyli, że dobrobyt i szczęście zawdzięcza miłości Boga. Nie ma na całej ziemi drugiego, kto by tak był prawy, sprawiedliwy, bogobojny i Księga powstała ok.III-II w.p.n.e. Epilog napisał uczeń Koheleta. Księga ta jest napisana poetycko. Mimo wątpliwości Kohelet wierzy w Boga, a jego rozważania ugruntowują tę wiarę. Rozważania teoretyczne: „Marność nad marnościami – wszystko marność”= „Vanitas Vanitatum Et Omnio Vanitas”. Nic nowego pod słońcem. „To Eden znajdował się w dorzeczu 4 rzek: Piszon, Gichon, Chiddekel i Perat. Bóg pozwolił człowiekowi jeść owoce ze wszystkich drzew, z wyjątkiem jednego, którego owoc był śmiertelny. Następnie Bóg przyprowadził do mężczyzny zwierzęta, żeby ten je nazwał. Mężczyzna był jednak samotny, więc Bóg podczas jego snu, wyjął mu Hiob odrzekł, że naraziłby się na drwiny bliźnich, prosząc o to, aby Bóg odezwał się do niego. Miał świadomość, że Bóg jest wszechmocny i może kierować losem człowieka wedle swej woli. Nie chciał słuchać rad przyjaciół, ponieważ ufał Wszechmogącemu i był pewien swej niewinności. Declension of Księga Hioba. singular nominative Księga Hioba: genitive Księgi Hioba: dative Księdze Hioba: accusative Księgę Hioba: instrumental Księgą Hioba Księga Hioba 24:1 O Przekładzie. 24:1 tak że nie mają czym się nakryć w czasie chłodów; a w nocy jest jak złodziej. Nie lękaj się cierpień, które mają przyjść na cię. Oto diabeł wtrąci niektórych z was do więzienia, abyście byli poddani próbie, i będziecie w udręce przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci koronę żywota. Obj 2:10. g5oPCb. Hiob był mieszkańcem ziemi Us. Według przekazu Pisma Świętego miał 10 dzieci, w tym siedmiu synów i trzy córki. Był człowiekiem szczęśliwym i spełnionym, oddanym Bogu. Był bogaty, mądry i pomagał ludziom, zwłaszcza biedakom, wdowom i sierotom. Wszystko to jednak miało się zmienić kiedy pewnego razu stał się w pewnym sensie zakładnikiem. Księga Hioba O zakładzie między Bogiem a Szatanem o życie Hioba, czytamy w Księdze Hioba. Ta powstała ok. V wieku Księga Hioba opowiada o mężczyźnie, który dotychczas spokojnie żył i nagle został doświadczony mnóstwem nieszczęść. Hiob stracił swój majątek, a później rodzinę, a na koniec sam zachorował na trąd. Wszystko to miało sprawić, że zwątpi i odwróci się od Boga, aby Szatan mógł wygrać zakład. Nie było to jednak tak proste, jak wydawało się Szatanowi. Hiob nie ugiął się pod ciężarem złych doświadczeń. Mimo wszystko pozostał wierny Bogu, a ten nagrodził go za to, zwracając mu zdrowie, dając nowy majątek i rodzinę. Hiob. Nauka i literatura Historia Hioba okazała się inspirująca. W języku polskim funkcjonuje od dawna związek frazeologiczny – „hiobowa wieść”. Używamy go kiedy mówimy o złej, tragicznej wiadomości. Z kolei w medycynie występuje Zespół Hioba. Określa się nim genetycznie uwarunkowany niedobór odporności. Objawia się on nawracającymi zakażeniami gronkowcami, wypryskami skórnymi i ciężkimi zapaleniami płuc. Hiob był też inspiracją dla wielu muzyków, pisarzy i filozofów. Alegorię historii o Hiobie znajdziemy np. w XVII trenie Jana Kochanowskiego, który zaczyna się w ten sposób: „Pańska ręka mię dotknęła, Wszytkę mi radość odjęła. Ledwie w sobie czuję duszę I tę podobno dać muszę” Wśród renesansowych pisarzy, motyw Hioba wykorzystał również Piotr Skarga w „Żywotach Świętych” i Mikołaj Sęp-Szarzyński w Sonecie II „Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc.” W twórczości romantycznych literatów również znajdziemy odniesienia do św. Hioba. Na przykład w poemacie „Ojciec zadżumionych” Juliusza Słowackiego czy w poemacie „Więzień Czyllonu” George’a Gordona Byrona. Współcześni autorzy także sięgają chętnie po motyw Hioba. Wśród wielu utworów warto wymienić np. dramat „Hiob” z 1940 roku Karola Wojtyły, wiersze: „Hiob” z 1979 roku i „Dzieci Hioba” z 1981 roku Jacka Kaczmarskiego czy wiersz „Streszczenie” z 1962 roku Wisławy Szymborskiej. Hiob. Motyw w sztuce W 2009 roku Joel Coen i Ethan Coen wyreżyserowali film inspirowany historią Hioba, pt. „Poważny człowiek”. Tego samego roku w Krakowie, powstał cykl obrazów „Hiob” autorstwa Kingi Polit. Na przestrzeni wieków Hiob pojawiał się w różnych okolicznościach na wielu znakomitych obrazach. W Muzeum Rosyjskim w Sankt Petersburgu można oglądać obraz „Hiob i przyjaciele” Ilja Riepina z 1869 roku. Hiob z żoną ukazany został na jednym ze skrzydeł Ołtarza Jabacha, który został namalowany ok. 1504 roku przez Albrechta Dürera. Widać na nim Hioba siedzącego na kupie gnoju. Żona wylewa na niego z wiadra wodę, która łagodzi jego cierpienie związane z wrzodami. Za nimi, w tle widoczne są ruiny ich płonącego domu, w których zginęły ich dzieci. Tę część ołtarza można oglądać w Städel Museum we Frankfurcie nad Menem. Włoski malarz Gaspare Traversi również przedstawił na swoim obrazie Hioba w towarzystwie żony. Tutaj jednak są w innej relacji. Obraz nosi tytuł „Hiob wyszydzany przez żonę”. Jest on dostępny w Muzeum Narodowym w Warszawie. Hiob znalazł się także na jednej z ilustracji Kroniki Norymberskiej z 1493 roku. Znajduje się na niej w towarzystwie postaci z rogami, skrzydłami i ogonem o niezbyt przyjaznym wyrazie twarzy. Kojarzy się ona jednoznacznie z Szatanem, który na ilustracji głaszcze Hioba po głowie, chcąc go przekonać do siebie i skłonić do tego by sprzeciwił się Bogu. Słowo Jehowy jest żywe PATRIARCHA Hiob mieszka w ziemi Uc, na Półwyspie Arabskim. Izraelici przebywają w tym czasie w Egipcie. Chociaż Hiob nie należy do tego narodu, jest czcicielem Jehowy Boga. W Biblii czytamy o nim: „Nie ma na ziemi nikogo takiego jak on — mąż to nienaganny i prostolinijny, bojący się Boga i stroniący od zła” (Hioba 1:8). Okres, w którym żył Hiob, najwyraźniej wypada między śmiercią Józefa, syna Jakuba, a czasami Mojżesza. Pisarzem Księgi Hioba prawdopodobnie był Mojżesz. O przeżyciach tego patriarchy mógł on usłyszeć podczas czterdziestoletniego pobytu w krainie Midian, leżącej nieopodal ziemi Uc. Kiedy później u schyłku trwającej czterdzieści lat wędrówki po pustkowiu Izraelici znaleźli się w pobliżu Uc, do Mojżesza mogły dotrzeć wieści o ostatnich latach życia Hioba.* Księga relacjonująca jego dzieje jest napisana tak pięknym językiem, że uchodzi za arcydzieło literatury. Co ważniejsze, odpowiada na doniosłe pytania: Dlaczego dobrzy ludzie cierpią? Dlaczego Jehowa pozwala istnieć złu? Czy niedoskonały człowiek może zachować nieskazitelną lojalność wobec Boga? Jako część natchnionego Słowa Bożego, orędzie zawarte w tej księdze jest żywe i oddziałuje z mocą również w naszych czasach (Hebrajczyków 4:12). „NIECH PRZEPADNIE DZIEŃ, W KTÓRYM SIĘ NARODZIŁEM” (Hioba 1:1 do 3:26) Pewnego dnia Szatan otwarcie kwestionuje nieskazitelność Hioba. Jehowa podejmuje wyzwanie i pozwala Szatanowi sprowadzić na Hioba liczne nieszczęścia. Mimo to Hiob nie ‛przeklina Boga’ (Hioba 2:9). Przybywają jego trzej towarzysze, aby mu współczuć i go pocieszyć (Hioba 2:11). Siedzą z nim, ale nie odzywają się ani słowem, aż Hiob sam przerywa milczenie, mówiąc: „Niech przepadnie dzień, w którym się narodziłem” (Hioba 3:3). Chciałby być „jak dzieci, które nie widziały światła”, gdyż urodziły się martwe (Hioba 3:11, 16). Odpowiedzi na pytania biblijne: 1:4 — Czy dzieci Hioba obchodziły urodziny? Nie. W języku hebrajskim istnieją dwa różne odpowiedniki słów „dzień” i „urodziny” (Rodzaju 40:20). Użyty w Księdze Hioba 1:4 wyraz „dzień” oznacza czas między wschodem a zachodem słońca. Siedmiu synów Hioba najwyraźniej raz do roku organizowało tygodniowe spotkanie rodzinne. Przyjęcia odbywały się po kolei w ich domach — każdy syn był gospodarzem ‛w swoim dniu’. 1:6; 2:1 — Kto mógł stanąć przed Jehową? Niewątpliwie był tam Jego jednorodzony Syn, nazywany „Słowem”; zjawili się też wierni aniołowie oraz nieposłuszni anielscy ‛synowie Boży’, w tym Szatan Diabeł (Jana 1:1, 18). Szatan i demony zostali wyrzuceni z nieba dopiero po ustanowieniu Królestwa Bożego w roku 1914 (Objawienie 12:1-12). Na zgromadzeniu opisanym w Księdze Hioba wszystkie stworzenia duchowe, którym pozwolono stanąć przed obliczem Jehowy, mogły poznać zarzuty podniesione przez Szatana oraz związane z nimi kwestie. 1:7; 2:2 — Czy Jehowa bezpośrednio rozmawiał z Szatanem? Biblia nie informuje szczegółowo, jak Jehowa porozumiewa się ze stworzeniami duchowymi. Prorok Michajasz ujrzał w wizji, jak pewien anioł rozmawiał bezpośrednio z Bogiem (1 Królów 22:14, 19-23). Wydaje się zatem, że Jehowa rozmawiał z Szatanem bez pośrednika. 1:21 — W jaki sposób Hiob miałby wrócić do ‛łona swojej matki’? Ponieważ Jehowa Bóg utworzył człowieka „z prochu ziemi”, słowo „matka” może się tu odnosić właśnie do ziemi (Rodzaju 2:7). 2:9 — Dlaczego żona radziła Hiobowi, żeby przeklął Boga i umarł? Ona również poniosła dotkliwe straty. Obserwowanie, jak męża trawi odrażająca choroba, musiało sprawiać jej wielką udrękę. Wcześniej śmierć zabrała jej ukochane dzieci. Być może z powodu rozpaczy straciła z oczu rzecz najważniejszą — więź z Bogiem. Czego się możemy nauczyć: 1:8-11; 2:3-5. Jak widać na przykładzie Hioba, zachowywanie nieskazitelności obejmuje nie tylko czyny i mowę, ale również właściwe pobudki. 1:21, 22. Okazując lojalność wobec Jehowy zarówno w sprzyjających, jak i niesprzyjających okolicznościach, dajemy dowód, że Szatan jest kłamcą (Przysłów 27:11). 2:9, 10. Podobnie jak Hiob, powinniśmy przejawiać silną wiarę, nawet jeśli członkowie rodziny nie podzielają naszych przekonań religijnych lub jeśli próbują nas skłonić do wyrzeczenia się wiary. 2:13. Towarzysze Hioba nie potrafili przekazać żadnych słów pociechy o Bogu i Jego obietnicach, gdyż nie patrzyli na sprawy z Bożego punktu widzenia. „NIE WYRZEKNĘ SIĘ SWEJ NIESKAZITELNOŚCI!” (Hioba 4:1 do 31:40) Z wypowiedzi trzech towarzyszy Hioba wynika, że skoro spotkała go tak surowa kara Boża, to musiał dopuścić się jakiejś niegodziwości. Pierwszy zabiera głos Elifaz. Po nim Bildad wypowiada jeszcze boleśniejsze uwagi. A Cofar kieruje pod adresem Hioba najzjadliwsze słowa. Hiob nie zgadza się z ich fałszywym rozumowaniem. Nie pojmuje, dlaczego Bóg dopuścił do tak strasznych cierpień, i zaczyna się nadmiernie usprawiedliwiać. Bardzo jednak kocha Boga, toteż woła: „Póki nie skonam, nie wyrzeknę się swej nieskazitelności!” (Hioba 27:5). Odpowiedzi na pytania biblijne: 7:1; 14:14 — Co oznacza wyrażenie „praca przymusowa”? Hiob był w takiej udręce, że myślał o życiu jako o ciężkiej, żmudnej, przymusowej pracy. W Księdze Hioba 10:17 mówi on o „utrapieniu za utrapieniem”, co można też przetłumaczyć na „jedną pracę przymusową za drugą”. A ponieważ umarli nie mają żadnego wpływu na to, jak długo będą zmuszeni czekać w Szeolu na zmartwychwstanie, również ten czas można przyrównać do „pracy przymusowej”. 7:9, 10; 10:21; 16:22 — Czy z tych wypowiedzi nie wynika, że Hiob nie wierzył w zmartwychwstanie? Hiob mówił tu o swej najbliższej przyszłości. Co miał na myśli? Być może chciał przez to powiedzieć, że gdy umrze, nie zobaczy się już z nim żaden ze współczesnych mu ludzi. Mogło mu też chodzić o to, że nikt nie potrafi się samodzielnie wyrwać z Szeolu. O tym, że wierzył w przyszłe zmartwychwstanie, wyraźnie świadczą jego słowa zanotowane w Księdze Hioba 14:13-15. 10:10 — W jakim sensie Jehowa ‛wylał Hioba jak mleko i sprawił, że stężał on jak ser’? Tymi słowami Hiob poetycko opisuje, jak został ukształtowany w łonie matki. 19:20 — Co miał na myśli Hiob, mówiąc: „Uchodzę zaledwie o skórę mych zębów”? Zapewne Hiob mówił po prostu, że omal nie umarł — uszedł śmierci o włos, ‛o skórę zębów’, której tak naprawdę nie ma. Czego się możemy nauczyć: 4:7, 8; 8:5, 6; 11:13-15. Nigdy nie powinniśmy pochopnie zakładać, że osoba, którą spotkało nieszczęście, zbiera to, co posiała, i że straciła uznanie w oczach Bożych. 4:18, 19; 22:2, 3. Rady powinniśmy opierać przede wszystkim na Słowie Bożym, a nie na osobistych poglądach (2 Tymoteusza 3:16). 10:1. Gorycz tak dalece zaślepiła Hioba, że nie potrafił dostrzec innych możliwych przyczyn własnego cierpienia. Nie popadajmy w rozgoryczenie pod wpływem przykrych przeżyć, zwłaszcza że dobrze rozumiemy wchodzące w grę kwestie. 14:7, 13-15; 19:25; 33:24. Nadzieja zmartwychwstania pomoże nam przetrwać każdą próbę, którą sprowadzi na nas Szatan. 16:5; 19:2. Swymi wypowiedziami powinniśmy drugich pokrzepiać i wzmacniać, a nie irytować (Przysłów 18:21). 22:5-7. Rady udzielane na podstawie nieuzasadnionych oskarżeń są bezwartościowe i mogą wyrządzić krzywdę. 27:2; 30:20, 21. Zachowywanie nieskazitelności nie wymaga, żebyśmy byli doskonali. Hiob niesłusznie krytykował Boga. 27:5. Tylko Hiob mógł zadecydować, czy pozostanie nieskazitelny — było to uzależnione od jego miłości do Boga. Powinniśmy zatem pielęgnować głęboką miłość do Jehowy. 28:1-28. Człowiek wie, gdzie szukać skarbów ziemi. Pomysłowość wiedzie go nieraz podziemnymi ścieżkami, których nie dostrzeże nawet dalekowzroczny ptak drapieżny. Jednak źródłem prawdziwej mądrości jest zdrowa bojaźń przed Jehową. 29:12-15. Ludziom będącym w potrzebie powinniśmy chętnie okazywać lojalną życzliwość. 31:1, 9-28. Hiob stanowi dla nas dobry przykład, ponieważ wystrzegał się flirtowania, cudzołóstwa, niesprawiedliwego i niemiłosiernego traktowania innych, materializmu oraz bałwochwalstwa. „KAJAM SIĘ W PROCHU I POPIELE” (Hioba 32:1 do 42:17) Dyskusji cierpliwie przysłuchuje się młodszy mężczyzna imieniem Elihu. Teraz on zabiera głos, by skorygować Hioba i trzech dręczących go towarzyszy. Gdy kończy przemawiać, z wichru odzywa się Jehowa. Wszechmocny nie wyjaśnia, dlaczego Hiob cierpi, ale za pomocą pytań uświadamia mu swą zdumiewającą moc i wielką mądrość. Hiob przyznaje, że wcześniej mówił nieroztropnie: „Odwołuję, co powiedziałem, i kajam się w prochu i popiele” (Hioba 42:6). Po zakończeniu próby zostaje nagrodzony za swą nieskazitelność. Odpowiedzi na pytania biblijne: 32:1-3 — Kiedy przybył Elihu? Elihu śledził przebieg całej rozmowy, zapewne więc usiadł w zasięgu głosu, zanim jeszcze Hiob przemówił po siedmiodniowym milczeniu swych towarzyszy (Hioba 3:1, 2). 34:7 — W jakim sensie Hiob ‛pił kpinę jak wodę’? Udręczony Hiob był skłonny odnosić zjadliwe wypowiedzi swych rzekomych przyjaciół tylko do siebie, choć tak naprawdę były one wymierzone w Boga (Hioba 42:7). W rezultacie chłonął kpiny tak, jak ktoś spragniony pije wodę. Czego się możemy nauczyć: 32:8, 9. Mądrości nie nabywa się automatycznie, z wiekiem. Aby ją posiąść, trzeba starać się zrozumieć Słowo Jehowy i poddawać się kierownictwu Jego ducha. 34:36. Nasza nieskazitelność zostaje potwierdzona wtedy, gdy w jakiś sposób zostajemy ‛wypróbowani do końca’. 35:2. Elihu uważnie słuchał i przed zabraniem głosu ustalił, na czym polega rzeczywisty problem (Hioba 10:7; 16:7; 34:5). Zanim chrześcijańscy starsi zaczną udzielać rad, najpierw powinni uważnie słuchać, by zaznajomić się z faktami i dobrze zrozumieć daną kwestię (Przysłów 18:13). 37:14; 38:1 do 39:30. Rozmyślanie o cudownych dziełach Jehowy — przejawach Jego mocy i mądrości — uczy nas pokory i pomaga dostrzec, że wykazanie słuszności Jego zwierzchnictwa jest o wiele ważniejsze niż nasze własne sprawy (Mateusza 6:9, 10). 40:1-4. Gdybyśmy kiedykolwiek byli skłonni uskarżać się na Wszechmocnego, powinniśmy ‛położyć swą rękę na ustach’. 40:15 do 41:34. Jakże wielka jest moc Behemota (hipopotama) i Lewiatana (krokodyla)! Jeśli pragniemy wytrwać w służbie Bożej, my również potrzebujemy siły pochodzącej od Stwórcy tych potężnych zwierząt. On chętnie jej nam udzieli (Filipian 4:13). 42:1-6. Słuchanie wypowiedzi Jehowy i przypomnień dotyczących przejawów Jego mocy pomogło Hiobowi ‛ujrzeć Boga’, czyli dostrzec prawdę o Nim (Hioba 19:26). Dzięki temu zmienił sposób myślenia. Kiedy więc jesteśmy korygowani na podstawie Pisma Świętego, powinniśmy chętnie uznać swój błąd i wprowadzić niezbędne zmiany. Naśladuj „wytrwałość Hioba” Księga Hioba wyraźnie ukazuje, że to nie Bóg, lecz Szatan jest odpowiedzialny za cierpienia ludzi. Okoliczność, iż Bóg dopuszcza istnienie zła, pozwala każdemu z nas osobiście zająć stanowisko w kwestiach spornych co do zwierzchnictwa Jehowy i naszej nieskazitelności. Podobnie jak Hiob, wszyscy miłujący Jehowę zostaną poddani próbom. Biblijna relacja o Hiobie daje nam mocne podstawy do nadziei, że wyjdziemy z nich zwycięsko. Ponadto przypomina nam, że nasze problemy nie będą wieczne. „Słyszeliście o wytrwałości Hioba i widzieliście, jaki wynik sprawił Jehowa” — czytamy w Liście Jakuba 5:11. Jehowa nagrodził Hioba za dochowanie Mu niezłomnej lojalności (Hioba 42:10-17). Jakże cudowna nadzieja nam przyświeca — życie wieczne w raju na ziemi! Bądźmy zatem tak jak Hiob zdecydowani strzec swej nieskazitelności (Hebrajczyków 11:6). [Przypis] Treść Księgi Hioba obejmuje okres przeszło 140 lat, między rokiem 1657 a 1473 [Ilustracje na stronie 16] Czego możemy się nauczyć z wytrwałości Hioba? Księga Hioba – rozważania Hiob był niezwykle szczęśliwym człowiekiem, który posiadał wszystko: dom, szczęśliwą rodzinę, bogactwo. Nigdy jednak nie zapominał o Bogu i starał się nie grzeszyć. Postępował zgodnie z bożymi przykazaniami. Kiedy Bóg odebrał mu wszystko, ten niezwykle cierpiał. Czuł się samotny, ale mimo to nie odwrócił się od Stwórcy, nadal był mu posłuszny. Hiob został wystawiony na próbę i przeszedł ją wzorowo. Jego postawa budzi w nas ogromny podziw. W dzisiejszych czasach, większość ludzi w przypadku cierpienia odwraca się od Boga. Są jednak też tacy, których cierpienie umacnia w wierze. Cierpienie w mitach: król Midas, Syzyf, Dedal po stracie Ikara, Prometeusz. Studium tego kwartału jest wejrzeniem w historię Hioba, zarówno z bliska (dramat narracji), jak i z dystansu, jako że wiemy nie tylko, jak kończy się sama księga, ale znamy także szersze tło wydarzeń. Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja I (1 października 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja II (8 października 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja III (15 października 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja IV (22 października 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja V (29 października 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja VI (5 listopada 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja VII (12 listopada 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja VIII (19 listopada 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja IX (26 listopada 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja X (3 grudnia 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja XI (10 grudnia 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja XII (17 grudnia 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja XIII (24 grudnia 2016)Szkoła Sobotnia Hope Channel – Lekcja XIV (31 grudnia 2016)