Proces gotowania może powodować utratę niektórych witamin, ale nadal pozostaje to bardzo zdrowe i niskokaloryczne warzywo. Sprawdź przepis na kociołek z kapustą. Kapusta pekińska właściwości – Czy warto jeść kapustę pekińską? Kapusta pekińska jest nie tylko niskokaloryczna, ale ma też wiele innych zalet. Królik może nie tylko jeść truskawki, ale może również jeść szypułki oraz liście truskawek, a także ich nasiona. Roślina truskawek nie jest toksyczna dla królików i jest dla nich bezpieczna w spożyciu. Pamiętaj, że tak jak wszystkie owoce, truskawki powinny być podawane z umiarem i jako okazjonalny przysmak. Małe króliki i Kapusta pekińska - właściwości odżywcze. Kapusta pekińska, podobnie jak inne kapusty zawiera ważne dla zdrowia i podnoszące odporność organizmu witaminy – A, C i K, a także witaminy z grupy B (witaminę B1, B2, B3, B5, B6 i B9). Ponadto, jest bogatym źródłem błonnika spożywczego, oraz tłuszczy, białka i węglowodanów. Czy można zamrozić kapustę pekińską i jak to zrobić. Jak uprawiać kapustę pekińską w domu. Kapusta pekińska jest z powodzeniem uprawiana nie tylko w ogrodzie, ale także w domu na parapecie W tym celu istnieją specjalne wczesne hybrydy, które dają plon w ciągu miesiąca po posadzeniu nasion. Rośnie z nasion na parapecie Osoby z niedoborem witaminy K powinny na stałe włączyć kapustę pekińską do swojego jadłospisu. Kapusta pekińska - przeciwwskazania. Kapusta pekińska jest produktem bezpiecznym, który może być spożywany przez większość osób, w tym kobiety w ciąży a także chorych na schorzenia żołądkowo - jelitowe. a może sałatka z kurczakiem: pierś kurczaka gotowana lub smażona w panierce, pokrojona na małe kawałki, do tego dorzucamy: pomidory, ogórki świeże, kapustę pekińską, kukurydzę, paprykę świeżą, sól, pieprz i oliwa z oliwek !!!! czy kurczak jest ciepły czy zimny smakuje znakomicie Warto jednak pamiętać, że kiszona kapusta może nie być odpowiednia dla każdego, szczególnie dla osób z chorobami jelitowymi, takimi jak choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego. W takich przypadkach najlepiej skonsultować się z lekarzem przed włączeniem kiszonej kapusty do diety. Jak wybrać i przechowywać kapustę pekińską. Zalecenia dotyczące wyboru: Wybierając kapustę pekińską, najlepiej skupić się na odmianach strefowych, ponieważ są one uprawiane w zwykłych warunkach i są mniej podatne na psucie się. Kupując, powinieneś preferować kapusty bez opakowania. Łatwiej jest ocenić jakość produktu. Pamiętaj jednak, że mlecze nie mają tylu cennych substancji, co mniszki lekarskie. Dodatkowo wykazują one tendencję do kumulowania azotu – nadmiar tego pierwiastka w diecie pupila, może prowadzić do zatrucia. Podsumowując, mlecze dla królika nie są szkodliwe, o ile jednak zwierzę nie dostaje ich często lub codziennie. Znaki Twój królik je swoją kupę . Jeśli nie jesteś pewien, czy twój królik spożywa swoją kupkę, istnieje kilka kluczowych wskaźników, których możesz szukać. Najpierw sprawdź tylny koniec królika. Królik zwykle ma czysty tylny koniec, ponieważ mimo że cekotropy są miękkie i lepkie, pochłania je, kiedy wychodzą z ciała. KTqgbUL. Króliki są hodowane przez ludzi od wielu lat. Hodowcy cenili je ze względu na smak mięsa i jakość futra. Z biegiem czasu jednak podejście do królików się zmieniło. Nadal bywają hodowane na mięso, ale mogą też z powodzeniem być towarzyszami ludzi – zwłaszcza niewielkie rasy, króliki miniaturki są w tym charakterze często wybierane. Ich dieta jest naprawdę bardzo ważna dla ich zdrowia, dlatego musisz ją odpowiednio skomponować. Czy króliki mogą jeść kapustę? A co z kalarepą? Czy królikom można podawać te warzywa? A może lepiej wybrać coś innego? Przeczytaj! 1. Co kryje się w kapuście? Czy króliki mogą jeść kapustę? 2. Co zawiera kalarepa? Czy króliki mogą jeść kalarepę? 3. Jak powinna wyglądać królicza dieta? 4. Kapusta i kalafior dla królika – podsumowanie Co kryje się w kapuście? Kapusta to warzywo, które wywodzi się z krajów Basenu Morza Śródziemnego. Występuje w prawie czterdziestu gatunkach. Znana i hodowana przez ludzi już od tysięcy lat, do Polski dotarła dopiero w XV wieku. Z biegiem czasu stała się tania i łatwo dostępna. Warzywo to jest też bogate w składniki odżywcze i lekkostrawne, a także ma szerokie zastosowanie w kuchni. To właśnie sprawiło, że zaskarbiło sobie sympatię ludzi i kuchnia polska w dużym stopniu opiera się właśnie na kapuście. W kapuście znajdziesz bardzo dużo witaminy C, a poza tym witaminy A, E, K i te z grupy B. Ma również bardzo dużo kwasu foliowego i niacyny. Znajdziesz w niej też pewne ilości magnezu, żelaza, wapnia i potasu. Kapusta ma też w sobie związki, które sprawiają, że wykazuje ona właściwości przeciwnowotworowe. Zawarta w niej jest również siarka, którą możesz wyczuć podczas obróbki termicznej tego warzywa. Dla człowieka jest to warzywo bardzo pożyteczne – niskokaloryczne i bogate w cenne składniki odżywcze, stosowane podczas zbijania gorączki, w leczeniu grypy czy przeziębienia. A czy króliki mogą jeść kapustę? Czy króliki mogą jeść kapustę? Przede wszystkim podstawą wyżywienia królików powinno być siano i suszone zioła, a świeże rośliny, warzywa i owoce powinny być dodatkiem. A jak to jest z kapustą? Bez wątpienia to warzywo zawiera dużo cennych składników, a przy tym jest niskokaloryczne. Mogłoby się więc wydawać idealne dla Twojego pupila. Jednak kapusta dla królika jest czymś, co warto dawkować bardzo ostrożnie – niezależnie od tego czy to kapusta biała, włoska czy czerwona. Króliki chętnie zjedzą kapustę i może być ona cennym dodatkiem do ich diety. Króliki zawsze trzeba ostrożnie przyzwyczajać do nowych pokarmów, by nie spowodować rewolucji żywieniowych, które bardzo źle wpłyną na zdrowie królika. Z kapustą jednak nie należy przesadzać, nawet jeśli zwierzątko doskonale zna już ten smak. Jednak jeśli zjedzą jej za dużo, mogą zacząć cierpieć z powodu wzdęć, doprowadzić do rozwolnienia i rozregulowania układu trawiennego królika. Dlatego najpierw trzeba zwierzaka przyzwyczaić do kapusty i podawać niewielkie ilości. Jeśli zauważysz, że królik źle reaguje, zrezygnuj z podawania tego warzywa. Przeczytaj także: Czy królik może jeść mlecz i pokrzywę? Rośliny polne w jego diecie Co zawiera kalarepa? Kalarepa, co dla wielu może być swego rodzaju zaskoczeniem, jest odmianą kapusty. Nie rośnie też w stanie dzikim, jest za to bardzo popularną rośliną uprawną, która pospolicie występuje w Polsce. Kalarepa bywa nieco niedocenianym warzywem, a przecież znajduje zastosowanie w kuchni i ma szereg składników odżywczych. Znajdziesz w niej witaminę A, C, E, K i te z grupy B. Ma w sobie też pewne ilości wapnia, fosforu, żelaza czy potasu. Wykazuje też właściwości przeciwnowotworowe, jak wszystkie zielone warzywa liściaste. Jadalna jest zarówno łodyga, jak i liście. Oczyszcza organizm, poprawia perystaltykę jelit, pomaga też walczyć ze stanami zapalnymi. A przez zawartą w niej luteinę bardzo dobrze wpływa również na wzrok. W takim razie czy króliki mogą jeść kalarepę? Czy króliki mogą jeść kalarepę? Kalarepa, choć niedoceniana, z całą pewnością jest wartościowa i warto ją wdrożyć do swojej diety. Jest też niskokaloryczna, dlatego mogą po nią sięgnąć również osoby na diecie. A czy królik może jeść kalarepę? Właściwie tak. Przyspiesza wydzielanie żółci, poprawia perystaltykę jelit. Jednak kalarepa dla królika powinna być mimo wszystko dawkowana ostrożnie. Wszystko dlatego, że zawiera ona również szczawiany, które mogą być groźne dla Twojego zwierzaka. Mogą przyczynić się do powstania kamicy jeśli nie będzie ich ilość zbilansowana z wapniem. Kalarepa ma również goitrogeny, negatywnie wpływające na pracę tarczycy Jak powinna wyglądać królicza dieta? Czy królik może jeść kapustę? Zdecydowanie nie powinna to być podstawa ich wyżywienia. Królik przede wszystkim w swojej diecie potrzebuje dobrej jakości siana. Musi ono stanowić około osiemdziesięciu procent jego diety. Siano dostarcza królikowi mnóstwa składników odżywczych, a przy tym pomaga ścierać zęby – co jest bardzo ważne, bo zęby królików rosną przez całe życie. W dalszej kolejności ważne są zioła i rośliny zielone, a także gałązki – bazylia, rumianek, malwa, melisa, mniszek lekarski, a także oregano, szałwia czy liście truskawki, gałązki jabłoni, gruszy czy wiśni. Diecie królika powinny znaleźć się też warzywa – cykoria, koper, rzepa, topinambur, ogórek, właśnie niewielkie ilości kapusty czy kalarepy i wiele innych. Króliki mają jasno określoną podstawę diety, którą jest siano. Wszystko, co podajemy ponadto, musi być traktowane jako dodatek. Wbrew pozorom króliki to bardzo delikatne zwierzęta. Należy dbać o urozmaicanie ich diety, a wprowadzanie nowych pokarmów musi być stopniowe i zrównoważone. Kapusta, kalarepa, jak również wiele innych warzyw, jest niezwykle lubiana przez te zwierzęta, stąd łatwo o ich przekarmienielek. wet. Hanna Pietruszka Na samym końcu powinny znaleźć się owoce. Je warto traktować jak przekąskę i smakołyk od czasu do czasu. Są bowiem bardzo słodkie i w większych ilościach mogą zaszkodzić królikowi. Możesz podawać jabłka, porzeczki, truskawki, gruszki, jagody i wiele innych owoców. Możesz też uzupełniać króliczą dietę poprzez gotowe mieszanki ziaren i granulat. Pamiętaj też o dostępie do świeżej wody. Kapusta i kalafior dla królika – podsumowanie W diecie królika najważniejsze jest siano, które powinno być podstawą jego wyżywienia. Nie znaczy to jednak, że nie ma w niej miejsca na inne składniki – zioła, rośliny zielone, gałązki, warzywa czy owoce. Dobrze zbilansowana dieta królika powinna być zróżnicowana. Czy króliki mogą jeść kapustę i kalarepę? W zasadzie tak – to bardzo wartościowe warzywa, prawdziwa bomba witaminowa. W dodatku są lekkostrawne. Musisz jednak podawać je ostrożnie – jeśli królik zje za dużo, może mieć bardzo poważne problemy zdrowotne, które w rezultacie mogą doprowadzić nawet do śmierci. Dlatego te warzywa trzeba podawać bardzo ostrożnie, w małych ilościach. Jeśli widzisz, że źle na nie reaguje – zaprzestań ich podawania. odmiany| wymagania klimatyczne i glebowe| zmianowanie| siew i sadzenie| uprawa z rozsady| uprawa z siewu| nawożenie| pielęgnacja| zbiór i przechowywanie| choroby i szkodniki Kapusta pekińska Kapusta pekińska (Brassica rapa L. subsp. pekinensis) jest podgatunkiem kapusty właściwej z rodziny kapustowatych. Warto uprawiać ją w naszym ogrodzie ze względu na duże walory dietetyczne i smakowe. Dodatkowo odznacza się wysoką zawartością witamin (głównie C) i soli mineralnych. Możemy ją spożywać właściwie w każdej postaci - na surowo, gotowaną, kiszoną, a także smażoną czy duszoną. W uprawie cechuje ją duża plenność, krótki okres wegetacji (około 2-3 miesiące) oraz możliwość stosunkowo długiego przechowywania. Kapusta pekińska tworzy główki kształtu owalnego, natomiast jej liście są szerokie, pomarszczone i żyłkowane, a z brzegu faliste. Chociaż jest określana jako kapusta, to wyglądem przypomina sałatę. Uprawa Może być uprawiana z siewu wprost do gleby lub z rozsady. Jest to roślina o krótkim okresie wegetacji, można ją więc uprawiać jako poplon na zbiór jesienny po wczesnych warzywach. Panują wtedy najlepsze warunki do jej wegetacji: odpowiednia temperatura i krótki dzień, a zbiór nadaje się do długiego przechowywania. Jednak jest możliwa również uprawa w przedplonie na zbiór wiosenny i letni. Odmiany Poszczególne odmiany kapusty pekińskiej różnią się między sobą: wczesnością (wczesne, średnio późne i późne), smakiem, wartością odżywczą, trwałością przechowalniczą, a także cechami morfologicznymi, np. wysokością, kształtem główek oraz barwą liści zewnętrznych i wewnętrznych. Ponadto, konkretne odmiany umożliwiają uprawę w odpowiednich okresach wegetacji, czyli na zbiór wiosenny i letni (przeznaczone do bezpośredniego spożycia lub krótkotrwałego przechowywania) oraz jesienny (przeznaczone do długiego przechowywania). Istnieją odmiany o mniejszej lub większej odporności lub tolerancji w stosunku do chorób, szkodników i zaburzeń fizjologicznych. Innymi cechami jest mała wrażliwość na niekorzystne czynniki klimatyczne, wytwarzanie silnego systemu korzeniowego i zdolność do dobrego wykorzystywania składników pokarmowych. Poza tym wszystkim, dobre odmiany powinny odznaczać się również małą skłonnością do gromadzenia azotanów i metali ciężkich. Wymagania klimatyczne i glebowe Pod jej uprawę najlepiej przeznaczyć stanowisko słoneczne, jednak w porze letniej lubi też półcień i miejsce osłonięte od wiatru. Temperatura i długość dnia mają niebagatelny wpływ na wzrost i rozwój. W gruncie może być uprawiana praktycznie przez cały sezon wegetacyjny, tj. od połowy kwietnia do połowy listopada - na zbiór wiosenny, letni, jak i jesienny. Jednak w naszym klimacie najlepiej ją uprawiać od połowy lipca do końca października na zbiór jesienny - wtedy najlepiej plonuje. Szczególnie w pierwszej fazie wzrostu, pekińska jest wrażliwa na chłody. Gdy temperatura utrzymuje się w dłuższym okresie poniżej 16 stopni C, ulega pobudzeniu do kwitnienia i wybija w pędy kwiatostanowe. Sprzyja temu również długi dzień. Na początku najlepiej rośnie przy 18-20 stopniach C. Później, podczas zawiązywania główek, korzystna temperatura to 15-16 stopni C, a w końcowej fazie wzrostu najlepiej, gdy wynosi 10-13 stopni C. W końcowej fazie znosi nawet krótkotrwałe przymrozki nawet do -8 stopni C. Jednak częste i długotrwałe spadki temperatury poniżej 0 stopni C powodują, że gorzej się ją przechowuje i traci ona swoją wartość odżywczą. Kapusta pekińska posiada duże wymagania glebowe ze względu na słaby system korzeniowy, rozwijający się głównie w 20-30-centymetrowej wierzchniej warstwie gleby. Roślina wymaga zatem gleb utrzymanych w dobrej kulturze, żyznych, próchnicznych, zasobnych w składniki pokarmowe, niezaskorupiających się i dobrze zatrzymujących wodę. Najlepsze do jej uprawy są gleby średnie. Niekorzystne są natomiast ciężkie podmokłe i lekkie łatwo przepuszczalne. Zmianowanie Podczas uprawy kapusty pekińskiej należy przestrzegać zasad zmianowania (płodozmianu). Zmianowanie ze względu na wymagania pokarmowe roślin względem azotu (N): ma wysokie wymagania pokarmowe, więc korzystne jest sadzenie jej na stanowisku po roślinach o niskich wymaganiach pokarmowych. Zmianowanie według pokrewieństwa roślin: należy do rodziny kapustowatych, więc można uprawiać ją po innych roślinach z tej rodziny nie częściej niż co 4 lata. Unikać należy także jej uprawy po burakach i szpinaku, z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się mątwika burakowego. Zmianowanie według podziału na pięć typów użytkowych roślin (w kolejności: korzeniowe, liściowe, kwiatowe, owocowe i nasienne): jest rośliną liściową, sadzimy ją więc po roślinach korzeniowych. Zmianowanie ze względu na rośliny korzeniące się płytko i głęboko: korzeni się płytko, więc najlepiej uprawiać ją na kwaterze po roślinach korzeniących się głęboko. Zmianowanie w ramach uprawy w jednym roku jako przedplon, plon główny, poplon: uprawiana jest jako przedplon i poplon. Dobrymi przedplonami dla kapusty pekińskiej są wczesne odmiany: cebulowatych: cebula, czosnek, por, dyniowatych: ogórek, dynia, melon, bobowatych: groch, fasola, bób, wyka, peluszka, łubin, sałaty, marchwi, pomidora, ziemniaka, cykorii, facelii. Siew i sadzenie Przed uprawą gleba musi być starannie przygotowana, szczególnie w przypadku siewu nasion wprost do gruntu. Przede wszystkim musi być dobrze wyrównana, dobrze spulchniona i wilgotna. Kapustę pekińską sadzi się bądź wysiewa (w zależności od odmiany) w rzędach odległych od siebie o 40-50 cm, a odstępy pomiędzy roślinami powinny wynosić 20-40 cm. Uprawa z rozsady Metoda z rozsady bardzo dobrze sprawdza się, jeśli stosujemy ją na wczesny zbiór wiosenny - chodzi o uzyskanie jak najwcześniejszego plonu. Metoda ta dobrze się sprawdza i przyczynia się do otrzymania bardziej wyrównanych główek. Stosując ten sposób powinniśmy korzystać z rozsady doniczkowej, ze względu na niewielką zdolność regeneracji swojego systemu korzeniowego - źle znosi przesadzanie. Nasiona sieje się pojedynczo, na głębokość 0,5-1 cm. Pielęgnowanie rozsady kapusty pekińskiej polega na utrzymywaniu właściwej temperatury, w miarę potrzeby wietrzeniu i podlewaniu oraz ewentualnie jej dokarmianiu. Przy odpowiedniej pielęgnacji, po upływie 3-5 dni powinny nastąpić wschody. Optymalna temperatura w czasie przygotowania rozsady powinna wynosić: od siewu do skiełkowania nasion: 20-22 stopni C, a po wschodach: 18-20 stopni C w dzień i 16-18 stopni C w nocy. Odpowiednia do sadzenia rozsada powinna mieć 5-7 liści właściwych, które wykształcą się zazwyczaj po upływie 3-4 tygodni od siewu. Hartowanie rozsady powinno polegać na stopniowym ograniczaniu podlewania roślin na 7-10 dni przed rozpoczęciem uprawy gruntowej, bez dalszego zmniejszania temperatury poniżej 16 stopni C. Nie zaleca się jej uprawy z rozsady rwanej, przygotowanej na rozsadniku. Wtedy rośliny zwykle nie przyjmują się lub wybijają w pędy kwiatostanowe. Terminy uprawy kapusty pekińskiej uprawianej z rozsady: - pierwszy, wiosenny termin: a) siew rozsady: 15-30 III, b) sadzenie rozsady: 15-30 IV, c) zbiór: koniec V - VI, - drugi, letni termin: a) siew rozsady: 1-30 VI, b) sadzenie rozsady: 25 VI - 20 VII, c) zbiór: VIII-IX, - trzeci, jesienny termin: a) siew rozsady: 15 VII - 5 VIII, b) sadzenie rozsady: 10-30 VIII, c) zbiór: X - początek XI Uprawa z siewu Metoda z siewu wprost do gruntu jest tańsza i znacznie mniej pracochłonna, jednak wymaga bardziej starannego przygotowania gleby. Ta metoda sprawdza się najlepiej, gdy stosuje się ją w uprawie na zbiór letni i jesienny. Podczas wysiewu nasion możemy zastosować metodę rzędową oraz punktową. Tą drugą tylko wtedy, gdy gleba jest bardzo dobrze przygotowana. Zaoszczędzi nam to pracochłonnej przerywki. Wysiew nasion wprost do gruntu jest możliwy wówczas od połowy maja do początku sierpnia. Wcześniejsze wysiewy na zbiór wiosenny nie są zalecane ze względu na dłuższe chłody i wybijanie kapusty w pędy kwiatostanowe. Kapusta pekińska z siewu ma silniejszy i głębiej sięgający system korzeniowy niż uprawiana z rozsady, dlatego jest nieco mniej wrażliwa na brak wilgoci w glebie i ma mniejsze zapotrzebowanie pokarmowe, a plonuje nie gorzej niż ta uprawiana z rozsady i jest mniej podatna na bakteryjne gnicie podstawy główek. Nasiona powinny być wysiewane na głębokość 1-1,5 cm. Przy optymalnych warunkach, czyli ciepłej pogodzie i wilgotnej glebie, nasiona kiełkują po 3-5 dniach od siewu. Jeżeli okaże się, że są wysiane zbyt gęsto, to gdy mają 3 lub 4 liście, należy siewki przerwać, zostawiając rośliny w odpowiedniej odległości. Terminy siewu: - pierwszy, wiosenny termin uprawy: 15-30 III, zbiór: koniec V - VI, - drugi, letni termin uprawy: 1-30 VI, zbiór: VIII-IX, - trzeci, jesienny termin uprawy: 15 VII - 5 VIII, zbiór: koniec IX - początek XI. Nawożenie kapusty pekińskiej Ze względu na krótki okres wegetacji i płytki system korzeniowy, zalicza się do warzyw o dużych wymaganiach pokarmowych, szczególnie w odniesieniu do azotu i potasu. Nawożenie mineralne Nawożenie mineralne powinno być stosowane w sposób przemyślany, najlepiej w oparciu o chemiczną analizę gleby, tak aby nie przenawozić roślin. Kapusta pekińska należy do warzyw, które można zasilać zarówno nawozami chlorkowymi, jak i siarczanowymi - z tego względu, że jest to warzywo obojętne na nawożenie chlorkami oraz siarką. a) pH glebyOdczyn gleby przed uprawą powinien być skontrolowany. Zarówno przy zbyt wysokim, jak i zbyt niskim pH, utrudnione jest pobieranie niektórych makro- i mikroskładników. Dla kapusty pekińskiej najlepsza jest gleba o odczynie zbliżonym do obojętnego, o pH 6,5-7,5. Ponadto, optymalny odczyn ogranicza występowanie dwóch groźnych chorób tej rośliny. Jedna z nich to brzegowe zamieranie liści tworzących główkę - to choroba fizjologiczna wywoływana niedostatecznym zaopatrzeniem brzegów liści w wapń, powodująca ich zamieranie. Drugą jest kiła kapusty - choroba infekcyjna, atakująca system korzeniowy, na którą kapusta pekińska jest bardzo wrażliwa. Zabieg odkwaszania gleby wapnem przeprowadza się w roku poprzedzającym uprawę i tylko wyjątkowo można to zrobić na wiosnę, stosując wapno typu węglanowego CaCO3. Na glebach ubogich w magnez zaleca się stosowanie wapna węglanowo-magnezowego. Z kolei zabieg zakwaszenia gleby przy pH powyżej 8 można zrobić przedsiewnie, stosując materiały organiczne, np. torf kwaśny, przekompostowaną korę z drzew iglastych lub mineralne, takie jak siarka czy siarczan amonu, który poza zakwaszeniem gleby wzbogaci ją również w azot. Glebę pod kątem wartości odczynu możemy zbadać samodzielnie, należy użyć w tym celu kwasomierza z płynem Helliga lub elektronicznego miernika pH do gleby. b) nawozy mineralne jednoskładnikoweTen sposób nawożenia jest wykorzystywany w sytuacji gdy stwierdzono deficyt jednego ze składników pokarmowych, względem wymagań nawozowych kapusty pekińskiej. Podczas nawożenia azotowego należy unikać jego zbyt dużych dawek, które mogłyby spowodować gromadzenie się nadmiernej ilości azotanów, gdyż kapusta pekińska jest skłonna do ich gromadzenia. c) nawozy mineralne wieloskładnikoweDo nawożenia mineralnego kapusty pekińskiej doskonale nadają się nawozy wieloskładnikowe. Są szczególnie polecane na gleby, które w ostatnim czasie nie były zasilane nawozami organicznymi i istnieje obawa wystąpienia niedoboru niektórych mikroelementów. Nawozy te zawierają komplet makro- i mikroskładników, także mikroelementy, niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju kapusty. Więcej informacji znajdziesz w artykule o mineralnych nawozach wieloskładnikowych. Nawożenie organiczne Bardzo dobrze reaguje na nawożenie organiczne. Szczególnie polecane są tutaj obornik, kompost lub wermikompost. Najlepiej jest je zastosować jesienią, w roku poprzedzającym uprawę kapusty. Najlepsze efekty można uzyskać, stosując: obornik przekompostowany - kapustę pekińską możemy uprawiać już w pierwszym roku po oborniku, obornik suszony lub granulowany, kompost - w tym artykule przeczytasz o kompoście, wermikompost, gnojówki i gnojowice, nawozy zielone - jako nawozy zielone zaleca się uprawiać rośliny z rodziny bobowatych. Bardzo cenione są również facelia i gryka. Pod warzywa kapustne, ze względów fitosanitarnych, nie powinniśmy sadzić roślin z rodziny kapustowatych, np. gorczycy. Więcej o stosowaniu nawozów zielonych dowiesz się tutaj Jako uzupełnienie nawożenia organicznego możemy zastosować nawóz humusowy taki jak BlackJak, Biohumus, Rosahumus lub Humus Active, który pozwoli nam lepiej ukorzenić rośliny. Pielęgnacja kapusty pekińskiej Okrywanie W uprawie na zbiór wczesny możemy zastosować agrowłókninę wiosenną o masie od 17 do 30 g/m2. Ochroni nam ona uprawę przed wiatrem i niskimi temperaturami, szczególnie w pierwszej fazie wzrostu, gdy jest na to najbardziej wrażliwa. W rezultacie przyspieszy to zbiór roślin o kilka dni i zwiększy ich plonowanie. Agrowłóknina, w porównaniu do uprawy bez jej użycia, praktycznie eliminuje porażenie kapusty pekińskiej przez szkodniki, a także w dużym stopniu zapobiega wybijaniu w pędy kwiatostanowe. Zdejmujemy ją z roślin na około 1-2 tygodnie przed zbiorem. Pamiętajmy, że usunięcie osłony przyspiesza również wzrost chwastów, dlatego należy je systematycznie usuwać. Podlewanie Ze względu na płytki system korzeniowy warzywo posiada duże wymagania wodne. Jest wrażliwe na niedobór wody właściwie w każdym momencie wzrostu, szczególnie w okresie wschodów bądź bezpośrednio po wysadzeniu z rozsady na swoje stanowisko oraz w okresie tworzenia główek i intensywnego przyrostu masy. Niedobory wody mogą spowodować nie tylko zahamowanie wzrostu roślin, ale również zmniejszenie plonowania, jak i pogorszenie jakości zbiorów. Często obserwowanym wtedy zjawiskiem jest efekt brzegowego zamierania liści. Nie możemy jednak przesadzić z nawadnianiem, gdyż może to spowodować słabszy wzrost roślin i rozwój chorób. Lepiej podlewać ją, gdy zachodzi potrzeba, ale mniejszymi dawkami i często niż większymi i rzadziej. Zbyt duże porcje mogą powodować szybki rozwój chwastów, a w skrajnych przypadkach (szczególnie przy glebie słabo przepuszczalnej) niekorzystne warunki beztlenowe. Warto zaopatrzyć się w wilgotnościomierz ogrodniczy, aby móc stabilizować wilgotność gleby na odpowiednim poziomie. Odchwaszczanie Nadmierne zachwaszczenie i niedobór światła może spowodować znaczne obniżenie plonu i pogorszenie jakości główek. Starajmy utrzymać uprawę wolną od chwastów do momentu zakrycia przez główki wolnej powierzchni. Po zakryciu międzyrzędzi przez rośliny kapusty, chwasty praktycznie nie pojawiają się i nie będą stanowić już większego zagrożenia. Chwasty są szczególnie groźne w okresach suszy. Usuwać je najlepiej mechanicznie za pomocą motyki (przy okazji dodatkowo spulchniamy glebę). Uprawa z rozsady jest znacznie mniej wrażliwa na zachwaszczenie niż ta z siewu, gdyż w stosunkowo krótkim czasie tworzy dużą masę zieloną i bardzo dobrze zakrywa odsłoniętą powierzchnię gleby. W przypadku uprawy z siewu okres od siewu do zakrycia międzyrzędzi przez liście kapusty jest dłuższy. W dodatku w początkowej fazie należy odchwaścić uprawę jak najszybciej po wschodach i zaznaczeniu się rzędów, gdyż inaczej mogą one zagłuszyć rośliny. Ściółkowanie W przypadku kapusty pekińskiej ściółkowanie jest wskazane, gdyż do dobrego wzrostu potrzebuje stabilnych warunków wilgotnościowych. Można zastosować materiały nieorganiczne, takie jak agrowłóknina lub agrotkanina. W tym przypadku najlepiej uprawiać ją z rozsady. Ściółki rozkłada się przed sadzeniem, a następnie w wycięte w odpowiedniej rozstawie otwory sadzi rozsadę kapusty. Dobre są również materiały organiczne, np. słoma lub kora. Ściółkowanie jest również korzystne dla kapusty ze względu na to, że jest wrażliwa na wzrost chwastów. Ograniczy to nam zachwaszczenie i zaoszczędzi wiele pracy przy ich usuwaniu, a przy tym zwiększy jej plonowanie. Zbiór i przechowywanie Podczas zbioru główki należy delikatnie wycinać, używając ostrego noża, a potem przycinać głąb tuż nad główką. Zbiór najlepiej przeprowadzić w czasie pogody bezdeszczowej, gdy główki są suche, szczególnie jeśli kapusta jest przeznaczona do dłuższego przechowywania. Ponadto, aby można było długo ją przechowywać, jej główki w czasie zbioru powinny być wyrośnięte i zwięzłe, ale rośliny nie powinny wykazywać objawów starzenia się, czyli żółknięcia liści zewnętrznych. Zarówno główki niedojrzałe, jak i przejrzałe, wykazują większą wrażliwość na choroby. Konieczne jest również usuwanie zewnętrznych liści uszkodzonych, nadgnitych i porażonych przez choroby. Aby kapusta dobrze się przechowywała, należy ją również odpowiednio ustawić w dosyć wysokiej skrzynce, w ten sposób, aby główki były w pozycji stojącej. Dzięki temu unika się odgniecenia liści oraz stwarza lepsze warunki do cyrkulacji powietrza podczas przechowywania. Dokładnie wymytą kapustę można przechowywać w lodówce nawet przez kilka tygodni. Jeśli dysponujemy odpowiednio chłodnym i zabezpieczonym przed mrozem miejscem, to można ją przechowywać nawet do 3 miesięcy. Wtedy co jakiś czas powinniśmy przeglądać główki i usuwać wszelkie liście zaatakowane przez choroby. Warunki zbliżone do optymalnych uzyskuje się, gdy temperatura wynosi od 0 do 3 stopni C, a powietrze ma wilgotność 95-98%. Choroby i szkodniki W pierwszej kolejności powinniśmy zapobiegać występowaniu chorób i szkodników poprzez stwarzanie roślinom optymalnych warunków do wzrostu i rozwoju, aby ograniczyć stosowanie syntetycznych środków ochrony roślin, które nie są wcale zdrowe, ani dla nas, ani dla środowiska. Szczególnie, że uprawa jest prowadzona w naszym własnym ogrodzie, a więc zależy nam na zdrowym warzywie. Czasami jednak nie ma wyjścia i trzeba zastosować syntetyki. Róbmy to wtedy odpowiedzialnie z należytą starannością, ściśle stosując się do zaleceń na etykiecie produktu. Jednak w większości przypadków nie jest to konieczne. Wystarczy, że będziemy mieli trochę cierpliwości i zaakceptujemy jakieś drobne uszkodzenia roślin. Aby zminimalizować występowanie szkodliwych organizmów, wystarczy abyśmy stosowali się do kilku zasad wymienionych poniżej: w naszym ogrodzie umożliwić rozwój pożytecznych organizmów i nie niszczyć ich, odpowiednio pielęgnować: odchwaszczać, spulchniać glebę, nawadniać, nawozić stosownie do wymagań pokarmowych i zasobności gleby oraz ściółkować, stosować zmianowanie, stosować uprawę współrzędną, dobierać odmiany tolerancyjne i odporne na szkodniki oraz choroby wywołane przez bakterie i grzyby, a w szczególności: kiłę kapusty, czerń krzyżowych, bakteryjne gnicie, wewnętrzne brunatnienie główek, pieprzową plamistość oraz czarną zgniliznę, jak również na choroby o podłożu fizjologicznym, zaprawiać nasiona przeciw chorobom grzybowym, stosować biologiczne środki ochrony roślin, dbać o możliwie jak największą bioróżnorodność w ogrodzie. Choroby kapusty pekińskiej: grzybowe: czerń krzyżowych (alternarioza), szara pleśń, mączniak rzekomy, zgorzel siewek, bakteryjne: czarna zgnilizna, mokra zgnilizna bakteryjna, kiła. Podczas uprawy kapusty pekińskiej występują również choroby wywołujące zaburzenia fizjologiczne, takie jak brzegowe zamieranie liści tworzących główkę (tipburn) oraz cętkowana plamistość kapusty (nekrotyczna plamistość kapusty). Występowanie konkretnych gatunków szkodników w uprawie kapusty pekińskiej jest uzależnione od jej cyklu uprawy. W uprawie wiosennej może być narażona na występowanie: śmietki kapuścianej, pchełek, chowaczy, paciornicy krzyżowianki, mszycy kapuścianej. Natomiast podczas uprawy w cyklu jesiennym szkody mogą wyrządzić: śmietka kapuściana, pchełki: pchełka smużkowana, pchełka falistosmuga, pchełka czarna, pchełka czarnonoga, chowacze: chowacz czterozębny, chowacz brukwiaczek, chowacz galasówek, mszyca kapuściana, gąsienice: bielinek kapustnik, bielinek rzepnik, tantniś krzyżowiaczek, piętnówka kapustnica, błyszczka jarzynówka, rolnice: rolnica zbożówka, rolnica gwoździówka, rolnica czopówka. Do najważniejszych chorób, stanowiących stałe zagrożenie dla jakości przechowywanej kapusty pekińskiej, zalicza się bakteriozy – mokrą zgniliznę bakteryjną, czarną zgniliznę kapustnych oraz choroby grzybowe – szarą pleśń i czerń krzyżowych. Powodujące je agrofagi mogą rozwijać się na kapuście także po zbiorze, co skutkuje nasileniem pojawienia się objawów chorobowych w okresie późniejszym. Zapewnienie prawidłowych warunków do wzrostu roślin, w trakcie uprawy kapusty pekińskiej, pozwala uzyskać odpowiedniej jakości główki. Istotne znaczenie dla trwałości przechowywanej kapusty ma zwłaszcza zdrowotność roślin w końcowym okresie wegetacji oraz dojrzałość fizjologiczna warzyw w momencie zbioru. Bakteriozy nadal groźne Najgroźniejszymi chorobami kapusty pekińskiej są bakteriozy, gdyż nadal brakuje skutecznych środkow zwalczających te patogeny, dlatego najważniejsza pozostaje profilaktyka. Mokra zgnilizna powodowana przez bakterię Pectobacterium carotovorum ssp. carotovorum syn. Erwinia carotovora ssp. carotovora pojawia się już w trakcie wegetacji. Sprawca łatwo infekuje uszkodzone liście zewnętrzne kapusty, szybko doprowadzając do gnicia porażonej tkanki. Pozostawione w polu główki ulegają całkowitej zgniliźnie, przekształcając się w bezkształtną masę. Niestety chorobę można również wnieść do przechowalni – z zainfekowanymi bezobjawowo główkami lub z glebą, w której są obecne bakterie. W niskiej temperaturze rozwój agrofaga jest spowolniony, ale po umieszczeniu kapusty w cieplejszym pomieszczeniu (np. sklepie) rozwój zgnilizny od zewnętrznych liści w głąb główki ulega przyspieszeniu. Brak oznak etiologicznych w postaci nalotu grzybni i zarodników konidialnych przy wysokiej wilgotności w polu, jak i w przechowalni, pozwala stwierdzić, że sprawcami choroby są bakterie, a nie grzyby. Staranna selekcja główek kapusty przeznaczonych do przechowywania, unikanie uszkodzeń warzyw podczas zbioru i transportu, dokładne oczyszczenie z resztek ziemi, pozwalają zmniejszyć zagrożenie tą bakteriozą. Niezbędne jest odkażenie komór przechowalniczych i skrzyń 3% roztworem podchlorynu sodu lub gotowym preparatem odkażającym. W trakcie przechowywania należy jak najszybciej usuwać zauważone ognisko zgnilizny, celem ograniczenia rozprzestrzenienia się choroby. Czarna zgnilizna uśpiona w przechowalni Coraz większym zagrożeniem dla zdrowotności kapusty głowiastej, kalafiora, a także kapusty pekińskiej ma czarna zgnilizna kapustnych powodowana przez bakterię Xanthomonas campestris pv. campestris. Rola tego agrofaga wzrasta, gdyż coraz więcej plantacji jest całkowicie opanowanych przez patogena, co skutkuje likwidacją nasadzeń kapusty. Duże znaczenie w rozprzestrzenieniu się sprawcy, zwłaszcza w minionym sezonie wegetacyjnym, miały liczne deszcze, gdyż bakterie wnikają biernie wraz z wodą w miejscach uszkodzeń roślin oraz przez aparaty wodne (hydatody) na liściach. Czynnikiem dodatkowo sprzyjającym infekcjom jest wysoka temperatura (powyżej 25ºC). W okresie wegetacji pierwsze symptomy choroby można obserwować na obrzeżach liści, w postaci żółknących plam w kształcie litery V. Nerwy liści w obrębie plam stopniowo ciemnieją, ulegają zgorzeli. Brzegi liści zasychają. W tej fazie często wydaje się, że rozwój objawów chorobowych uległ zahamowaniu, ale jest to pozorne ustąpienie sprawcy choroby. Zgnilizna rozwija się dalej, ale w nerwach i wiązkach przewodzących. Niestety jest to zauważalne dopiero po rozkrojeniu główki, a zwłaszcza na przecięciu poprzecznym głąba, czernienie wiązek przewodzących przybiera postać czarnego, koncentrycznego pierścienia. Jeżeli taką kapustę pekińską przeznaczy się do przechowywania, zgnilizna wewnątrz główki nadal będzie się rozwijała, wyraźnie widoczna po rozcięciu główki. Rozwój patogenu w okresie przechowywania zwykle doprowadza do utraty wartości handlowej całej partii kapusty. Porażone czarną zgnilizną kapustnych główki kapusty głowiastej nie nadają się także do kwaszenia. Źródłem bakteriozy mogą być resztki pożniwne pozostawione w glebie, a także porażone nasiona. Bardzo dużą rolę w rozprzestrzenianiu tej choroby mają chwasty z rodziny kapustowatych, na rzykład rzodkiew świrzepa, tasznik pospolity, gorczyca czarna, gdyż bakterie mogą na nich przezimować. Ustrzec rośliny przed porażeniem Podstawowe znaczenie w ochronie przed bakteriozami ma profilaktyka, gdyż nie ma możliwości zwalczenia bakterii, gdy już się pojawią na plantacji. Należy zachować co najmniej 3-, 4-letnią przerwę w uprawie roślin kapustowatych na tym samym stanowisku. Nie powinno się także deszczować roślin w części pola, gdzie pojawiły się objawy choroby, gdyż rozprzestrzenia się w ten sposób patogeny na większą powierzchnię plantacji. Rozprzestrzenienie się choroby może też ograniczyć zwalczanie szkodników będących wektorami bakterii. Porażone resztki pożniwne należy jak najszybciej zebrać i głęboko zakopać (nie kompostować). Jako środek profilaktyczny, zapobiegający infekcjom bakteryjnym wykorzystywano preparat biotechniczny Grevit 200 SL. Niestety obecnie nie ma go w sprzedaży, ale w handlu pojawił się preparat oparty też na wyciągu z grejpfruta, stymulujący odporność roślin – Biosept Active, zalecany w stężeniu 0,05-0,1%. [NEW_PAGE]Szara pleśń Pod koniec wegetacji i w trakcie przechowywania kapusty pekińskiej istnieje możliwość rozwinięcia się na roślinach objawów szarej pleśni. Sprawca choroby jest polifagiem, poraża przede wszystkim organy spichrzowe wielu warzyw i innych roślin uprawnych. Rozwija się w szerokim zakresie temperatur, przede wszystkim na przejrzałych, zbyt długo przechowywanych główkach. Patogen powoduje szybsze starzenie się kapusty, gdyż stymuluje wydzielanie się etylenu. Infekcjom zarodnikami grzyba sprzyjają uszkodzenia mechaniczne liści. Zwykle na zewnętrznych liściach pojawiają się pierwsze oznaki w postaci wodnistych plam. Następnie może rozwinąć się szybko postępująca zgnilizna porażonych tkanek, na których w warunkach wysokiej wilgotności powietrza pojawia się szary nalot trzonków i zarodników konidialnych patogenu. Ta oznaka etiologiczna sprawcy trafnie określa nazwę choroby – szara pleśń. Źródłem agrofaga mogą być resztki roślinne w glebie lub przechowalni oraz porażone nasiona. Groźnym, gdyż bardzo trwałym źródłem patogenu są skleroty zawleczone do przechowalni z glebą lub główkami kapusty. Rozwój Botrytis cinerea w niskich temperaturach w przechowalni jest powolny, jednak wysoka wilgotność powietrza stymuluje rozprzestrzenianie się sprawcy na sąsiednie rośliny. Należy przeprowadzić staranną selekcję materiału roślinnego przed złożeniem go do przechowalni, zdezynfekować pojemniki i komory, podobnie jak postępuje się w celu uniknięcia wystąpienia bakterioz. Szara plesń kapusty pekińskiej, fot. J. Nawrocki W celu ochrony główek kapusty można 2-3-krotne opryskać je, co 7-10 dni, jednym z fungicydów wgłębnych lub systemicznych: Amistar 250 SC (strobiluryna) w dawce 0,8 l/ha; Rovral Flo 255 SC (dikarboksyimid)1,5 l/ha – oba 14 dni karencji oraz Teldor 500 SC (hydroksyanilid) 1,5 l/ha, 3 dni karencji. Ostatni zabieg powinno się przeprowadzić tuż przed zbiorami kapusty przeznaczonej do przechowywania, pamiętając o okresach karencji. Czerń krzyżowych W trakcie wegetacji oraz podczas przechowywania kapusty pekińskiej może wystąpić również inna choroba grzybowa – czerń krzyżowych. Sprawcami są grzyby rodzaju Alternaria. Podobnie jak przy szarej pleśni, najszybciej porażane są rośliny uszkodzone i osłabione, zwłaszcza w warunkach dużej wilgotności powietrza i deszczowej pogody. Najgroźniejsze porażenie kapusty pekińskiej następuje w okresie tworzenia i dojrzewania główek, gdyż złożone do przechowywania nie wykazują początkowo widocznych zmian chorobowych. Patogeny najczęściej atakują najstarsze liście kapusty, na których pojawiają się różnej wielkości, koncentryczne, ciemno zabarwione plamy, zwykle otoczone żółtawą obwódką. Powierzchnię plam, gdy panuje wysoka wilgotność powietrza, pokrywa warstwa aksamitnego, ciemnobrązowego nalotu zarodników konidialnych. Silnie porażone liście żółkną i zasychają. Najczęstszymi źródłami patogenów są resztki pożniwne w glebie oraz porażone chwasty z rodziny kapustowatych. Patogeny obecne na nasionach stanowią źródło pierwotnej infekcji kapusty i mogą powodować zgorzele siewek. Czerń krzyżowych kapusty pekińskiej, fot. J. Nawrocki W celu ograniczenia szkodliwości choroby w okresie przechowywania, pod koniec wegetacji, po zauważeniu pierwszych objawów choroby, wykonuje się 2-3 zabiegi ochronne co 7 dni, podobnymi preparatami, jak przy ochronie przed szarą pleśnią. Fungicydy strobilurynowe: Amistar 250 SC w dawce 0,8 l/ha i Zato 50 WG – dawka 0,25 kg/ha oraz dikarboksyimidowy: Rovral Flo 255 SC – dawka 1,5 l/ha. Ostatni zabieg powinno się przeprowadzić przed zbiorami, pamiętając o 14-dniowym okresie karencji wymienionych preparatów. W Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie i Instytucie Fizjologii Roślin PAN są prowadzone badania nad przedłużaniem okresu przechowywania kapusty pekińskiej w komorach chłodniczych, z wykorzystywaniem różnych czasów ekspozycji ozonem w celu modyfikacji atmosfery podczas składowania główek. Nie zaobserwowano istotnego wpływu ozonu na ograniczenie porażenia przez opisane wcześniej grzyby patogeniczne. W Polsce kapustę pekińską uprawia się od wiosny do jesieni, ale najkorzystniejsze warunki termiczne dla jej wzrostu i rozwoju panują w czasie produkcji na zbiór jesienny. Właśnie w tym okresie otrzymuje się najwyższy i najlepszej jakości plon, którego znaczną część przeznacza się do przechowania. Uprawa W badaniach przeprowadzonych w Instytucie Warzywnictwa najlepszą trwałością przechowalniczą spośród wielu odmian tego gatunku odznaczały się: Bilko F1 i Storido F1. Nasiona kapusty pekińskiej przeznaczonej do przechowania należy wysiać w trzeciej dekadzie lipca lub na początku sierpnia do wielodoniczek albo bezpośrednio na miejsce stałej uprawy. Najlepsze wschody uzyskuje się w temperaturze 18–24°C. Począwszy od fazy dwóch liści właściwych korzystne jest stopniowe obniżanie się temperatury. Polecane dawki nawozów na 1 hektar wynoszą: 150 kg N, 100–120 kg P2O5 i 150–200 K2O. Całą dawkę nawozów fosforowych i potasowych oraz pół dawki azotowych podaje się przed siewem nasion lub przed sadzeniem rozsady w pole, pozostałą połowę dawki nawozów azotowych — pogłównie, gdy rośliny osiągną około 15 cm wysokości. Według doniesień amerykańskich (Uniwersytetu w Oregonie), nawożenie zbyt wysoką dawką azotu, zwłaszcza w późnej fazie rozwoju roślin (po uformowaniu główek), sprzyja powstawaniu tzw. pieprzowej plamistości — ciemnych, małych plamek na liściach główki. Podobne objawy mogą wystąpić w przypadku niedostatecznej ilości boru w glebie lub nadmiaru magnezu i manganu. W okresach niedoboru wody i niedostatecznej ilości wapnia w glebie dochodzi do zamierania brzegów liści. Jest to choroba fizjologiczna — zamieranie brzegów blaszki liściowej („tipburn”) — której objawy szczególnie często występują w środkowej części główki. Aby zapobiec wystąpieniu tego zaburzenia, należy rośliny w fazie intensywnego wzrostu opryskiwać nawozami wapniowymi. Ochrona Na plantacji trzeba chronić rośliny przed chorobami i szkodnikami podczas całego okresu wegetacji, ze szczególnym uwzględnieniem okresu przedzbiorczego. Profilaktyczne opryskiwanie plantacji kapusty pekińskiej preparatami Mythos 300 SC lub Rovral Flo 255 SC najpóźniej 3 dni przed zbiorem zmniejsza ryzyko porażenia szarą pleśnią także w okresie przechowywania. Trzeba pamiętać, że w Polsce stosowanie środków chemicznych po zbiorze warzyw i owoców jest zabronione. Zbiór Kapustę pekińską powinno się zbierać w czasie bezdeszczowej pogody, gdy główki są suche. Wycinać je należy delikatnie, używając ostrego noża. Główki powinny być wyrośnięte i zwięzłe, ale bez objawów starzenia się, czyli żółknięcia liści zewnętrznych. Zarówno główki niedojrzałe, jak i przejrzałe, wykazują większą wrażliwość na choroby infekcyjne i fizjologiczne (tabela). Wyraźny wpływ na trwałość przechowalniczą kapusty pekińskiej wywierają warunki atmosferyczne w czasie dorastania i dojrzewania główek. W badaniach przeprowadzonych w Instytucie Warzywnictwa kapusta zbierana bezpośrednio po ciepłym okresie (średnia powyżej 15°C) była o wiele bardziej podatna na uszkodzenia chłodowe w czasie przechowywania niż zbierana po okresie chłodniejszym (średnia 5–10°C). Podczas zbioru kapusty pekińskiej najlepiej bezpośrednio na polu usuwać zewnętrzne, nadgniłe, porażone i uszkodzone liście, przycinać głąb i ostrożnie wkładać główki do skrzynek lub do skrzyniopalet (fot. 1). Ustawiając główki w pozycji pionowej unika się ich odgniecenia oraz stwarza się lepsze warunki do cyrkulacji powietrza podczas przechowywania. Przy zbyt ścisłym ułożeniu główek następują uszkodzenia mechaniczne, także utrudniony jest przepływ zimnego powietrza. Fot. 1. Kapusta w skrzyniopaletach ułożona w sposób zapewniający dobrą cyrkulację powietrza Ogólne warunki przechowywania Kapusta pekińska jest bardzo wrażliwa na obecność etylenu w atmosferze i nawet małe ilości tego gazu powodują żółknięcie liści i oddzielanie się ich od głąba. Dlatego nie należy przechowywać kapusty w pomieszczeniach razem z owocami i warzywami wydzielającymi etylen (należą do nich jabłka, gruszki, pomidory, melony) ani nawet w pomieszczeniach sąsiednich. Etylen jest produkowany także przez grzyb Botrytis cinerea powodujący szarą pleśń, dlatego silne porażenie składowanych roślin powoduje dodatkowe zagrożenie dla jakości przechowywanej kapusty. Przed rozpoczęciem sezonu przechowalniczego zarówno pomieszczenia, jak i opakowania powinny być dokładnie oczyszczone i odkażone. Wszelkie pozostałości z poprzedniego sezonu są źródłem porażenia, a tym samym przyczyną zwiększonych strat w następnym sezonie. Pomieszczenia Przez krótki czas można składować kapustę w pomieszczeniach schładzanych powietrzem zewnętrznym dbając przy tym o utrzymanie wysokiej wilgotności powietrza (powyżej 90%), by nie narażać główek na szybkie więdnięcie. Na dłuższe przechowanie (fot. 2) wstawia się kapustę pekińską do komór chłodniczych, w których utrzymuje się ściśle określoną temperaturę i wilgotność względną powietrza. Skrzynki lub palety powinny być ustawione w komorach chłodniczych tak, aby pomiędzy ścianą pomieszczenia a ścianą skrzynek oraz pomiędzy poszczególnymi kolumnami skrzyń pozostawione były wolne przestrzenie. Ma to zapewnić swobodny dostęp zimnego powietrza do całego zgromadzonego towaru i utrzymanie jednolitej temperatury w całej komorze. Optymalna temperatura przechowania kapusty pekińskiej wynosi 0–3°C, a wilgotność względna powietrza 95–98%. Odmiany odporne na choroby fizjologiczne spowodowane niską temperaturą mogą być przechowywane w 0–1°C, natomiast odmiany wrażliwe — w wyższej temperaturze (około 2°C). Fot. 2. Główki w kwietniu po wyjęciu z przechowalni — przygotowane do sprzedaży Najdłużejmożna przechowywać kapustę pekińską w warunkach kontrolowanej atmosfery o składzie gazowym 1,5–2,5% CO2 i 1–2% O2. W komorach gazoszczelnych cyrkulacja powietrza musi zapewnić jego jednolity skład gazowy w całym pomieszczeniu, aby nie dopuścić do obniżenia stężenia tlenu poniżej wartości krytycznej w części komory, co mogłoby prowadzić do oddychania beztlenowego i uszkodzeń przechowywanej kapusty. Przechowując kapustę pekińską w gazoszczelnych komorach można w sposób naturalny — wskutek zachodzącego procesu oddychania — otrzymać zmodyfikowaną atmosferę zawierającą podwyższony do 4% poziom CO2 i obniżony do 17–18% O2. Wpływ terminu zbioru oraz temperatury w chłodni na przechowanie kapusty pekińskiej w sezonie 2002/2003 (okres przechowywania — 100 dni)terminy zbioru: I — główki wyrośnięte, lekko zwięzłe; II — główki wyrośnięte, zwięzłe; III — główki wyrośnięte, zwięzłe, pożółkłe liście zewnętrzne rośliny